Aleksander Kwaśniewski

Šablona:Infobox Polityk

Aleksander Kwaśniewski (ur. 15 listopada 1954 w Białogardzie) – polski polityk i dziennikarz, w latach 1995–2005 prezydent Rzeczypospolitej Polskiej.

Jest jedną z najważniejszych postaci polskiej transformacji ustrojowej. Karierę polityczną zaczynał w strukturach Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (PRL), będąc członkiem PZPR i ministrem w rządach lat 80. Po 1989 roku stał się współtwórcą polskiej socjaldemokracji, przekształcając postkomunistyczną lewicę w nowoczesną siłę polityczną akceptowaną na Zachodzie.

Jako prezydent odegrał kluczową rolę w procesie integracji Polski ze strukturami euroatlantyckimi. To za jego kadencji Polska przystąpiła do NATO (1999) oraz Unii Europejskiej (2004). Brał również aktywny udział w tworzeniu i uchwaleniu nowej Konstytucji RP z 1997 roku. Jego prezydentura, choć oceniana wysoko pod kątem polityki zagranicznej, była również naznaczona kontrowersjami, w tym sprawą wykształcenia, incydentami alkoholowymi oraz kwestią tajnych więzień CIA w Polsce. Jest jedynym prezydentem w historii III RP, który wygrał wybory w pierwszej turze (2000 rok).

👶 Młodość i edukacja

Aleksander Kwaśniewski urodził się w Białogardzie na Pomorzu Zachodnim. Jego ojciec, Zdzisław Kwaśniewski (1921–1990), był lekarzem chirurgiem i kierownikiem lokalnego ośrodka zdrowia, matka Aleksandra zajmowała się domem.

Studia i działalność studencka

W latach 1973–1977 studiował handel zagraniczny na Wydziale Ekonomiki Transportu Uniwersytetu Gdańskiego. Studiów tych formalnie nie ukończył (nie złożył pracy magisterskiej), co w późniejszych latach stało się przyczyną jednego z największych skandali wizerunkowych w jego karierze (zob. sekcja Kontrowersje).

Podczas studiów był bardzo aktywnym działaczem ruchu studenckiego. Działał w Socjalistycznym Związku Studentów Polskich (SZSP), gdzie pełnił funkcje kierownicze. Wstąpił również do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR) w 1977 roku, pozostając jej członkiem aż do rozwiązania partii w 1990 roku.

🏛 Kariera w PRL i transformacja

W latach 80. Kwaśniewski przeniósł się do Warszawy, gdzie rozwijał karierę dziennikarską i polityczną. Był redaktorem naczelnym tygodnika studenckiego „Itd” (1981–1984), a następnie „Sztandar Młodych” (1984–1985).

Minister w rządach komunistycznych

Jego pragmatyzm i zdolności komunikacyjne zostały dostrzeżone przez władze partyjne. W latach 1985–1987 pełnił funkcję ministra ds. młodzieży w rządzie Zbigniewa Messnera. W latach 1988–1989 był przewodniczącym Komitetu Młodzieży i Kultury Fizycznej w rządzie Mieczysława Rakowskiego. Był jednym z najmłodszych i najbardziej medialnych ministrów schyłkowego PRL.

Okrągły Stół i III RP

W 1989 roku Aleksander Kwaśniewski był jednym z uczestników obrad Okrągłego Stołu, reprezentując stronę rządową. Współprzewodniczył zespołowi ds. pluralizmu związkowego, negocjując m.in. z Tadeuszem Mazowieckim.

Po porażce obozu władzy w wyborach czerwcowych 1989 roku i rozwiązaniu PZPR w styczniu 1990 roku, Kwaśniewski wraz z Leszkiem Millerem i Józefem Oleksym założył Socjaldemokrację Rzeczypospolitej Polskiej (SdRP). Został jej pierwszym przewodniczącym. Udało mu się zjednoczyć środowiska postkomunistyczne w ramach koalicji Sojusz Lewicy Demokratycznej (SLD), która w 1993 roku wygrała wybory parlamentarne.

🇵🇱 Prezydentura (1995–2005)

Dekada prezydentury Aleksandra Kwaśniewskiego to okres fundamentalnych zmian w geopolitycznym położeniu Polski.

I kadencja (1995–2000)

W wyborach prezydenckich w 1995 roku Kwaśniewski wystartował pod hasłem „Wybierzmy przyszłość”. Jego głównym rywalem był urzędujący prezydent i legenda „Solidarności”, Lech Wałęsa.

Kampania: Kwaśniewski prezentował się jako nowoczesny, proeuropejski polityk, unikający historycznych sporów, w kontraście do konfrontacyjnego stylu Wałęsy.
Zwycięstwo: W drugiej turze pokonał Wałęsę, uzyskując 51,7% głosów. Wałęsa nie podał mu ręki podczas debaty telewizyjnej, co zostało źle odebrane przez część wyborców.
Kluczowe osiągnięcia I kadencji:
- Konstytucja (1997): Aktywnie uczestniczył w pracach nad nową ustawą zasadniczą i podpisał ją 16 lipca 1997 roku.
- Wejście do NATO (1999): 12 marca 1999 roku Polska oficjalnie stała się członkiem Sojuszu Północnoatlantyckiego. Był to strategiczny cel polskiej polityki zagranicznej.

II kadencja (2000–2005)

W 2000 roku Kwaśniewski cieszył się tak dużą popularnością, że wygrał wybory prezydenckie już w pierwszej turze, zdobywając 53,9% głosów. Jest to jedyny taki przypadek w historii III RP. Hasłem kampanii było „Dom wszystkich – Polska”.

Akcesja do UE (2004): Najważniejszym momentem drugiej kadencji było wejście Polski do Unii Europejskiej 1 maja 2004 roku. Kwaśniewski aktywnie agitował za integracją w referendum akcesyjnym.
Wojna w Iraku (2003): Podjął kontrowersyjną decyzję o wysłaniu polskich wojsk do Iraku u boku USA, co umocniło sojusz z Ameryką, ale spotkało się z krytyką w Europie (zwłaszcza we Francji i Niemczech).
Pomarańczowa Rewolucja (2004): Odegrał kluczową rolę jako mediator podczas kryzysu politycznego na Ukrainie. Jego zaangażowanie pomogło w pokojowym rozwiązaniu konfliktu i powtórzeniu sfałszowanych wyborów, które ostatecznie wygrał Wiktor Juszczenko.

⚖️ Kontrowersje i krytyka

Mimo wysokich ocen prezydentury, Kwaśniewski nie uniknął wpadek i poważnych zarzutów.

Wykształcenie

W kampanii 1995 roku w oficjalnych ulotkach i ankietach podawano, że posiada wykształcenie wyższe. W rzeczywistości uzyskał absolutorium, ale nie obronił pracy magisterskiej. Sprawa trafiła do Sądu Najwyższego, który uznał, że informacja była nieprawdziwa, ale nie miała wpływu na wynik wyborów, co wywołało burzliwą dyskusję o standardach prawdomówności.

„Choroba filipińska” i alkohol

Aleksander Kwaśniewski kilkukrotnie pojawiał się publicznie w stanie wskazującym na spożycie alkoholu, co tłumaczono problemami zdrowotnymi.

Charków (1999): Podczas wizyty na cmentarzu ofiar totalitaryzmu chwiał się na nogach. Kancelaria tłumaczyła to „pourazowym zespołem przeciążeniowym golenia”. Po latach Kwaśniewski przyznał, że spożywał alkohol.
Filipiny (2007): Podczas wykładu w Kijowie (już po prezydenturze) zachowywał się nienaturalnie. Tłumaczono to „wirusem z Filipin” („choroba filipińska”), co stało się w Polsce eufemizmem na upojenie alkoholowe.

Więzienia CIA

W 2005 roku pojawiły się doniesienia o tajnych więzieniach CIA w Polsce (Stare Kiejkuty), gdzie mieli być przesłuchiwani podejrzani o terroryzm. Kwaśniewski przez lata zaprzeczał, jednak w 2014 roku przyznał, że Polska zgodziła się na współpracę wywiadowczą z USA, choć twierdził, że nie wiedział o torturach.

Ułaskawienia

W końcówce kadencji w 2005 roku ułaskawił Zbigniewa Sobotkę, polityka SLD skazanego w tzw. aferze starachowickiej, co spotkało się z krytyką opozycji i środowisk prawniczych.

🌍 Działalność po prezydenturze

Po odejściu z urzędu w 2005 roku Kwaśniewski nie przeszedł na polityczną emeryturę, choć nie pełnił już funkcji państwowych.

Lewica i Demokraci (LiD): Był patronem koalicji lewicowej w wyborach 2007 roku.
Europa Plus: W 2013 roku patronował inicjatywie Europa Plus, mającej na celu zjednoczenie liberałów i lewicy (z Januszem Palikotem).
Działalność międzynarodowa: Wykładał na Georgetown University. Był przewodniczącym rady fundacji „Amicus Europae”. Wraz z Patem Coxem (byłym przewodniczącym Parlamentu Europejskiego) monitorował z ramienia PE sytuację na Ukrainie, w tym sprawę Julii Tymoszenko.
Biznes i doradztwo: Zasiadał w międzynarodowych radach doradczych, m.in. przy prezydencie Kazachstanu Nursułtanie Nazarbajewie oraz w radzie dyrektorów ukraińskiej spółki gazowej Burisma Holdings (co stało się przedmiotem zainteresowania mediów w kontekście polityki USA i Joe Bidena).

👨‍👩‍👧 Życie prywatne

Od 1979 roku jest żonaty z Jolantą Kwaśniewską (z domu Konty). Jego żona była niezwykle popularną pierwszą damą, ikoną stylu i prowadziła szeroką działalność charytatywną (fundacja „Porozumienie bez barier”). Mają jedną córkę, Aleksandrę (ur. 1981), która jest dziennikarką i psycholożką.

Kwaśniewski deklaruje się jako agnostyk. W 2005 roku, po śmierci papieża Jana Pawła II, ogłosił żałobę narodową i brał udział w uroczystościach pogrzebowych, podkreślając wielki szacunek dla papieża-Polaka mimo różnic światopoglądowych.

💡 Dla laików

Aleksandra Kwaśniewskiego można określić jako „polskiego Billa Clintona” lub „polskiego Tony'ego Blaira”. Był to polityk, który wywodził się z systemu komunistycznego, ale potrafił się „przefarbować” na nowoczesnego, zachodniego socjaldemokratę. Dla wielu Polaków jest symbolem stabilizacji i sukcesu lat przełomu wieków – to on podpisywał wejście do NATO i Unii Europejskiej. Miał talent do dogadywania się z każdym: od postkomunistów, przez Kościół, aż po amerykańskich prezydentów. Jego wizerunek „luzaka” i „człowieka dialogu” sprawił, że wybaczano mu wpadki, które innych polityków by pogrążyły (np. słynne problemy z alkoholem czy kłamstwo o wykształceniu).

Zdroje

Kategoria:Ludzie Kategoria:Polacy Kategoria:Mężczyźni Kategoria:Urodzeni 15 listopada Kategoria:Urodzeni w 1954 Kategoria:Urodzeni w Białogardzie Kategoria:Prezydenci Polski Kategoria:Politycy PZPR Kategoria:Politycy SLD Kategoria:Ministrowie PRL Kategoria:Uczestnicy Okrągłego Stołu Kategoria:Kawalerowie Orderu Orła Białego Kategoria:Odznaczeni Orderem Białego Lwa Kategoria:Ateiści i agnostycy Kategoria:Ludzie związani z Uniwersytetem Gdańskim Kategoria:Działacze sportowi Kategoria:Utworzono FilmedyBot 3.1